Fotoboek met poëzie: ‘Moments before the flood’ van Carl De Keyzer

Enkele weken geleden kwam bij Uitgeverij Lannoo een prachtig, groot, zwaar, dik fotoboek uit. ‘Moments before the flood’van Carl De Keyzer. Even citeren:

klik op de afbeelding voor een grotere versie

Vier jaar lang heeft Carl De Keyzer vier maanden per jaar de kusten van Europa afgereisd, van het hoge noorden tot het zuiden. Hij fotografeerde vervreemdende landschappen, desolate stranden, verlaten hotels, winterse pieren en dramatische wolkenpartijen: prachtige maar onheilspellende beelden met een hoog David Lynchgehalte.
Moments before the Flood is bij uitstek een fotografie van het wachten. Carl De Keyzer portretteert de unheimlichkeit van het onbestemde en het onzekere, met een meesterlijk oog voor de schoonheid ervan en met een weergaloos gevoel voor ironie.

Gaat Meneer D hier een fotoboek bespreken? Zeker wel. Meneer D houdt van de schone kunsten, waaronder fotografie (zie ook Visual Spoonerism defines traditional gender role patterns). Ware het slechts een fotoboek, dan schreef Meneer D dit stuk niet.

klik op de afbeelding voor een grotere versie

Wat Uitgeverij Lannoo nagelaten heeft te vermelden, dat het prachtige boek – want dat is het – niet alleen foto’s staan. Er staan ook gedichten in. Of eigenlijk: één gedicht. David Van Reybrouck werkte samen met Carl De Keyzer aan dit boek. Van Reybrouck heeft een Nederlandstalig gedicht geselecteerd van een relatief onbekende Nederlandse dichter, namelijk Marijn Backer.

Onderstaand titelloze gedicht van Marijn Backer is vertaald in 18 Europese talen, talen van de kustlanden waar Carl De Keyzer zijn foto’s maakte.

Een late dag.
De kinderen zijn naar huis.
De zon drupt in zee.
Ook graaft een hond de torens stuk
van een met schelpen sterke vesting.

Door de golven trekt zijn net
een man die sterker is dan
hij kan houden.

Verderop ligt een met kleiner hand
omwalde tuin. Een vlag als veer.
Er staat een boom. Er is een hof.
Daarin een blote voeten spoor.
Daarin wind is aan het eten.

(uit: Het oog van de veeboer, Contact, 1991)

Een van de talen waarin het gedicht vertaald is, is het Sloveens. Een vriendin van Meneer D, Katjuša R. heeft dit gedicht vertaald (Meneer D publiceerde eerder het gedicht Sloveni, vidi, dicti, dat hij voor haar schreef).

Vertalen is lastig, het vertalen van poëzie helemaal. Betekenissen, dubbelzinnigheden, klanken, woordbeeld, gevoel en vooral beelden moeten kloppen. De vertaler moet een compleet (gevoels)beeld hebben bij de woorden en de concepten en gedachten erachter.
Katjuša schreef onderstaande vertaling van Marijn Backers gedicht:

Pozen dan.
Otroci so odšli domov.
Sonce kaplja v morje.
Tudi pes razkopava po stolpih
s školjkami utrjene trdnjave.

Prek valov vleče moški
mrežo močneje, kot
zmore držati.

Dalje je vrt, utrjen
z manjšo roko. Zastava kot pero.
Tam stoji drevo. Tam je dvorišče.
V njem sledovi bosih nog.
V njem se hrani veter.

Meneer D kan er helaas weinig over zeggen.

Zo nu en dan helpt Meneer D Katjuša met vertalingen. Niet dat Meneer D ook maar meer dan twee woorden Sloveens spreekt. Welnee. Maar Meneer D schept er een waarlijk genoegen in om woorden en teksten zodanig door te zagen, zodat zij de idee snapt. Het waarom van klanken, van woordkeuzes. Zo legde Meneer D haar jaren geleden uit waarom Annie M.G. Schmidt het boek Pluk van de Petteflet mogelijk zo noemde en spelde, wat je er in vertaling mee moest aanvangen. En wat die hufters nu anders zijn dan klootzakken of eikels in de film Hufters en Hofdames.

Voor bovenstaand gedicht van Marijn Backer schreef Meneer D uiteindelijk zeker twee A4’tjes vol met analyse van thematiek, klanken, woordbeeld, klankherhalingen, woordkeus, symboliek en beelden die Backer gebruikt. Uitkauwen tot op de letter, zodat de ander het snapt. Het voelt, beleeft, want vertalen kan Meneer D het niet. Alleen meer Nederlandse woorden toevoegen aan wat er al staat. Het was in elk geval afdoende genoeg dat Katjuša het gedicht in het Sloveens kon vertalen. Zoals je hieronder op de afbeelding kunt zien. Een foto van de bladzijde met de vertaling én twee secties vergroot uitgelicht voor de leesbaarheid.

Meneer D is erg trots dat onder het Sloveense gedicht in het boek ook zijn naam staat! Gezien de samenwerking en uitleg, vond Katjuša dat we het gedicht samen vertaald hadden. Er staan nu twee namen onder het gedicht. Zo’n mooi boek. En Meneer D staat erin. Waarlijk verrukt. En dank je Katjuša!

Sms-taal afleren. Hoe noem je ‘de-text’ in het Nederlands?

  1. Wat te doen als schoolverlaters alleen in sms-taal kunnen praten? LOL en FTW letterlijk in een conversatie? Dan moet je ze dat afleren. In het Engels heet dat ‘de-text’ van het Engelse texting wat sms’en is. Els Spin en Meneer D gingen op zoek naar een Nederlands equivalant van de-text. Ont-sms’en? Of kan het toch mooier? Herzinnen, smscape of toch rehabilitalen? Neologismen in wording!
  2. Share
    Britse schoolverlaters praten in sms-taal. Ook op het werk. Getergde werkgevers regelen nu een cursus “ont-sms’en” bit.ly/wKzrmo #ws
    Wed, Feb 29 2012 18:11:17
  3. Share
    @Univertaal ook leuk dat de-text lijkt op de-tox of de-toxed. Kan geen toeval zijn qua betekenis.
    Wed, Feb 29 2012 19:27:37
  4. Share
    @talendblog Ja, mooi hè? Ik kon zelf geen leuke vertaling bedenken. Sms’en is al zo’n raar woord, laat staan het spelen daarmee.
    Thu, Mar 01 2012 03:51:24
  5. Share
    @Univertaal ja. Van ont-sms’en vertaal je zo naar de-text. Mooier NL woord kon Meneer D ook niet bedenken.
    Thu, Mar 01 2012 05:03:16
  6. Share
    @talendblog Inspiratie! Herzinnen. Ze moeten naar een herzinningscursus. #ont-sms’en #de-texting
    Thu, Mar 01 2012 07:47:07
  7. Share
    @Univertaal Mooi woord herzinnen! Goede vondst. Gevoelswaarde zit voor Meneer D niet bij smstaal. Smscape 😉 Meneer D denkt…
    Thu, Mar 01 2012 07:58:00
  8. Share
    @talendblog Ik leg inderdaad het accent op het weer leren gebruiken van hele zinnen. Smscape is ook een mooie. Nu nog een vertaling. Oef.
    Thu, Mar 01 2012 08:00:20
  9. Share
    @Univertaal Meneer D zoekt in de afleer hoek. En iets met ‘taal’. #detext #sms
    Thu, Mar 01 2012 08:00:57
  10. Share
    @Univertaal smscape was grapje. En blijft Engels. Hertalen bestaat al in andere context.
    Thu, Mar 01 2012 08:03:23
  11. Share
    Doe mee! Meneer D @talendblog en ik zoeken een Nederlandse vertaling voor ‘de-texting’. Context: bit.ly/wKzrmo
    Thu, Mar 01 2012 08:07:01
  12. Share
    @Univertaal Te gezocht wellicht: rehabilitalen.
    Thu, Mar 01 2012 08:08:42
  13. Share
    Smstaal afleren: RT@Univertaal: Doe mee! @talendblog en ik zoeken een Nederlandse vertaling voor ‘de-texting’. Context: bit.ly/wKzrmo
    Thu, Mar 01 2012 08:10:36
  14. Share
    @talendblog We hebben het wel steeds over ‘sms’, maar op mijn telefoon staat gewoon ‘bericht’. 🙂
    Thu, Mar 01 2012 08:12:02
  15. Share
    @Univertaal Bekende term is wel smstaal. Bij berichttaal snapt ook Meneer D context niet. Taalberichtlijnen. Smsberichting. Smsherzinning.
    Thu, Mar 01 2012 08:16:42
  16. Share
    @talendblog Het was maar een vaststelling. We sturen sms’jes in smstaal, in het Engels heet het texting, en op je telefoon staat bericht.
    Thu, Mar 01 2012 08:19:42
  17. Share
    @Univertaal rehabilitalen kun je wel wat mee. Sms context wel weg. “jongeren rehabilitalen voor ze naar hbo gaan”
    Thu, Mar 01 2012 08:21:32

Uitslag: Nederland Vertaalt – Pink Floyd’s Wish You Were Here

Het is begin februari, de elfstedenkoorts gaat weer dalen. En het de jury van Nederland Vertaalt heeft haar werk gedaan. Meneer D vertaalde Pink Floyd’s Wish You Were Here naar het Nederlands. En? Zou Meneer D genomineerd zijn? Dit is een stukje van wat er in de mailbox verscheen:

Uw inzending is niet genomineerd, maar toch kunnen wij u feliciteren, want u bent ingeloot voor deelname aan de workshop ‘Vertalen uit het Engels’ van Nederland Vertaalt, zaterdag 25 februari aanstaande in Muziekgebouw aan ’t IJ.

Ah.. Helaas. Maar niet geheel verbazingwekkend, aangezien Meneer D nooit serieus teksten of poëzie vertaalt. Laat staan dat Meneer D ooit een liedtekst heeft vertaald. Dat vergt toch wat meer kennis en ervaring (doen-doen-doen). De wedstrijd staat natuurlijk wel op Meneer D’s lijstje.

Wie zijn er dan wel genomineerd? Dat is te vinden op de site van Nederland Vertaalt. Op het moment van schrijven staan de genomineerden nog niet genoemd, maar dat komt vast goed.

Wie weet doet Meneer D wat meer kennis en ervaring op bij de workshop ‘Vertalen uit het Engels’. Het lijkt Meneer D in elk geval erg leuk er bij te zijn. Alsmede de hele vertaalmanifestatie Nederland Vertaalt in Muziekgebouw aan ’t IJ mee te maken.

Laat het Meneer D hier of op Twitter even weten als je ook komt naar de vertaalmanifestatie! Leuk Meneer D in het echt te zien, toch?

Actualiteit: LinkedIn nu ook in het Nederlands

Nieuws: LinkedIn nu ook in het Nederlands

Meneer D:

VerbindIn?

Nederland Vertaalt: Wish You Were Here – Pink Floyd

Er was een leuke vertaalwedstrijd van Nederland Vertaalt. Meneer D vertaalde Wish You Were Here van Pink Floyd naar het Nederlands. Even citeren:

Zelf een tekst vertalen is de beste manier om te ontdekken waar haken, ogen en mogelijkheden van een te vertalen tekst liggen, zeker wanneer de ervaringen worden uitgewisseld met anderen die zich over dezelfde tekst hebben gebogen. Daarom schrijft het Prins Bernhard Cultuurfonds in aanloop naar de uitreiking van de Martinus Nijhoff Prijs een Vertaalwedstrijd uit, in samenwerking met de Volkskrant.

De opgaven betreffen songteksten en gedichten. Criteria voor een goede vertaling zijn betekenis (op woord- en zinsniveau), rijm, metrum, eventuele ‘zingbaarheid’ en inventiviteit.

Meneer D is geen vertaler, dus het is een hele uitdaging om de tekst kloppend te vertalen zodat het metrum past en het lied ook in het Nederlands gezongen kan worden. Meneer D is best tevreden. Kostte wel meer tijd dan verwacht. Eerst vertalen. Dan wijzigen, schaven, schaven. Dan luisteren naar het origineel. En dan blijkt de helft toch niet te kloppen en herschrijf je nog even vrolijk nagenoeg alles. Nu is het voor Meneer D zingbaar. En geloof Meneer D, je wilt Meneer D niet horen zingen, dus wat die vorige zin(g) waard is…

Het origineel:

Wish You Were Here – Pink Floyd

So, so you think you can tell
Heaven from Hell,
Blue skies from pain.
Can you tell a green field
From a cold steel rail?
A smile from a veil?
Do you think you can tell?

And did they get you to trade
Your heroes for ghosts?
Hot ashes for trees?
Hot air for a cool breeze?
Cold comfort for change?
And did you exchange
A walk on part in the war
For a lead role in a cage?

How I wish, how I wish you were here.
We’re just two lost souls
Swimming in a fish bowl,
Year after year,
Running over the same old ground.
What have we found?
The same old fears.
Wish you were here.

De vertaling van Meneer D:

Was Jij Maar Hier – Pink Floyd

En, en jij weet het verschil
Hemel en Hel,
Hemelsblauw en pijn,
Het verschil van groen gras
En koudijzer staal?
Een lach en een sjaal?
Weet je echt het verschil?

En wat maakte er plaats
Je helden voor een schim?
Hete kolen voor ’n boom?
Hete lucht voor ’n koele droom?
Is die troost dan niet schraal?
En wat is je verhaal
Van steeds voorop in de strijd
Naar de koning in een kooi?

O was jij, o was jij nu maar hier.
We zijn zielsverdwaald
Zwemmend in een vissenschaal,
Jaar in jaar uit,
Rennen telkens weer in ’t rond.
Wat ik vond?
Een angstig dier.
Was jij maar hier.

Reacties zijn welkom!