Aderspatten

Taal verandert. Dat is een van de charmes van taal. Van de mieterse jaren vijftig tot de kicken jaren negentig. Sommige vakgebieden veranderen zo hard, dat de gebruikte vocabulaire onherkenbaar wordt, omdat begrippen, instrumenten en methodieken totaal in onbruik zijn geraakt. Wie heeft er nog met ponskaarten of magneettapes gewerkt? Of wie kan er op papier nog worteltrekken? Of kent nog steno? Verwant: Meneer D kan nog steeds Graffiti schrijven (schrift voor op de Palm PDA’s, tien jaar geleden). Technologie verandert het hardst. Vijftien jaar geleden zei Baud je nog wat, nu is 3G bijna een archaïsche term.

Om naar taalverandering te kijken, en niet naar taalvernieuwing door vernieuwing in technologie en kennis, moet je dus kijken naar iets wat niet significant verandert. Het menselijk lichaam. We breken nog steeds botten, we hebben nog steeds aneurisma’s, we groeien nog, hebben nog steeds darmen en krijgen nog steeds kinderen.

Vandaag las Meneer D ‘Oude Lectuur’, zoals elke zaterdag. Meneer D heeft net het ‘Kort overzicht van de Nederlandsche letterkunde’ door C. de Dood uit 1932 uit. Dus was Meneer D wel toe aan ‘Voorlezingen over ziekenverpleging’ door Dr. J. Eduard Stumpff, oud-geneesheer-directeur van het binnen-gasthuis te Amsterdam. De 15e herziene druk uit 1947. De eerste druk dateert van 1907. Het binnen-gasthuis te Amsterdam was toen het meest toonaangevende ziekenhuis in Nederland.

Meneer D kwam een herkenbare afbeelding tegen. Onmiskenbaar spataders. Het onderschrift luidde echter anders. Geen spataders. Neen, figuur 61 vermeldt aderspatten.

Aderspatten. Het lichaam verandert niet. Behandelingsmethoden zijn in 65, dan wel 105, jaar drastisch veranderd. Ingewikkelde medische termen, al dan niet van Latijn afgeleid, willen nog wel eens wijzigen; vergelijk Bilharzia maar eens met Schistosomiasis. Klaarblijkelijk veranderen gewoon Nederlandse benamingen over tijd ook. Wanneer zou dit gewijzigd zijn? Aderspatten wordt nog steeds in medisch land gebruikt, maar is toch wel flink verdrongen, zeker in de volksmond, door spataders.

Vanmiddag op Twitter verzon men omklapwoorden. Woorden als koolzuur-zuurkool. Getagt met #taghash of #omklapwoorden. Het toeval wil, dat aderspat ook een omklapwoord is samen met spatader! Voor een compleet overzicht van het omklapwoordenspel van vanmiddag, kun je even op Storify kijken. Meneer D laat zijn aderen voorlopig nog maar niet spatten, zeker niet van het scherm af.

De Nederlandse taal de afgelopen 100 jaar, om Herman Finkers aan te halen, is geen spatader veranderd?

Zomerhaiku

mijn zomers laken!
ik ben graag cool in bed, ver-
hitte gedachten

Deze haiku heeft Meneer D getweet als reactie op de zomerhaiku van M/E, Koevsjinka.

Lees ook Herfsthaiku.

Twitterpoëzie: De trein uit Zaltbommel

de trein uit zaltbommel
ijzeren balken breken de waal
een koe knielt wat slotig
voor betuwegroen
wazen van bomen
zweven voorbij

Meneer D publiceerde dit sneldicht op Twitter.
Lees meer sneldichten en Twitterpoëzie.

Taalnieuws: wiewatwaar?

Taalnieuws. Taaltrends. Er is veel taalnieuws, maar waar haal je het leukste, nuttigste of meest informatieve vandaan? Op Twitter is er #FF. Follow Friday. Ofwel: wie worden aangeraden om te volgen, omdat wat ze tweeten interessant is voor jouw volgers? Deze blogpost is ook een soort Follow Friday. Voor taalnieuws en taaltrends.

Eigenlijk is er één man, meneer, die de spil vormt. Vanuit Meneer D’s optiek. Of hij dat wil of niet. Hij mag best wat aandacht krijgen. De man, meneer, die op zóveel plekken over en met taal schrijft dat je je af kunt vragen of hij meer doet dan tweeten, artikelen en blogs schrijven.

Die man, meneer, is Marc van Oostendorp. Meneer D zal deze Marc niet teveel gaan ophemelen (zijn cum laudes blijven onvermeld). Wie is die Marc van O. dan? Welnu. Naast zijn voltijdsbaan als beroepstwitteraar, schrijver van columns en taalstukken, radiomaker met een wekelijkse rubriek over taal op Radio Noord-Holland, speelt hij – als kleinschalige nevenactiviteiten, eigenlijk hobby – voor senior-onderzoeker op het Meertens Instituut en hoogleraar Fonologische Microvariatie aan de Universiteit Leiden. Professor doctor Marc van Oostendorp dus.

Een productieve meneer. En wat heeft dat met taalnieuws te maken? Alles.

Onze Taal

Hij schrijft geregeld voor Onze taal‘Het Genootschap Onze Taal is een vereniging voor taalliefhebbers. Met een uniek tijdschrift: het enige in Nederland waarin deskundig én op een prettig leesbare manier over alle aspecten van de taal geschreven wordt. Het Genootschap Onze Taal heeft bovendien een Taaladviesdienst, die vragen over de Nederlandse taal beantwoordt, en geeft verder door middel van congressen, elektronische nieuwsbrieven, boeken en een website voorlichting over het Nederlands.’

Meneer D is geabonneerd op het blad. Een echte aanrader! Voor actueel taalnieuws uit binnen- en buitenland, met altijd een Nederlandse samenvatting, volg op Twitter @onzetaal. Ook voor de nodige polls en taaldiscussie. Of taalvragen. Net als op de Facebook pagina. Wil je wat frivoler en creatiever en met taal spelen – gelijk Meneer D gerne doet? – volg dan ook @spelenmettaalOT (nee, de heer Van O. zit hier niet achter).

Taalpost

Taalpost is een initiatief van Onze Taal. Eerder deze week berichtte Meneer D er al over. ‘Taalpost is een e-mailnieuwsbrief die alle taalliefhebbers snel en goed informeert over de taalactualiteit.’ Verzorgd door Erik Dams en… Marc van Oostendorp.

Ook op Twitter erg actief met (internationaal) taalnieuws en veel zinnige retweets, volg dus @taalpost. Nooit te beroerd voor lekkere interactie en retweets als je zelf leuk taalnieuws of een goede opinie hebt. Meneer D kan het weten: Marc zit ook achter de Twitterknoppen.

Neder-L blog

Neder-L is een elektronisch tijdschrift voor de neerlandistiek. Noem hoe je het wilt noemen. Het is gewoon een blog. Bestaan blogs nog? De blogosphere is toch dood? Nee hoor. Dit is een zeer actief blog. Elke dag verschijnen er artikelen van de hand van meerdere redactieleden. Nieuws, analyses, wetenschappelijk verantwoord spelen met taal en taaltrends, taalontwikkelingen die opvallen. Waaronder de bijna dagelijkse column van ene M. v. O. Check ook de rechterkolom met een flinke lijst aan Neerlandistische weblogs.

Uiteraard ook op Twitter: @NederLNL, vooral handig te volgen voor de aankondigingen van nieuwe artikelen op het blog. Meneer D zal niet verklappen wie er achter de tweets zit.

Fonolog

Last, but not least. Marc van Oostendorp onder privétitel. Op Twitter (inter)actief als @fonolog. Ook hier weer taalnieuws, taaltrends, taalvragen en spelen met taal en woorden.

Marc, de man die alleen naar Bach luistert. Omdat Bach de enige componist was die met taal speelde. Niet dat Back de libretto’s schreef. Welnee. Maar welke componist weet zijn eigen naam in muziekstukken te verwerken? Bach wel; je kunt de noten b-a-c-h horen (waar bij de h een oude notatie is voor de bes). Daarom dus Bach.

En waarom deze aandacht voor deze man, meneer? Naast zijn brede taalkundig verantwoorde werk gaat het hem ook om het plezier in en met taal. In de breedste zin. Niet om alles wetenschappelijke verantwoord  te doen. De lol van het vertalen van Lucebert – want een half-Latijnse naam – in het Latijn. Niet om de perfecte vertaling af te leveren – er is wat op af te dingen – maar omdat het kan, de lol van op alle manieren creatief met taal bezig te zijn. Of dat nu fonologie, poëzie, stopwoordjes, trends of een combinatie van vanalles is. Daarom.

Volgen die meneer! Overal!

Afgedroogd

afgedroogd

uitgefloten
het veld is leeg
de blik is leger
de bliksemstrijd te zwaar
rimpellang onder de douche
afgespoeld

Dit sneldicht is als tweet geschreven in de laatste minuut voor het eindsignaal van Nederland-Duitsland en de twee minuten erna.

Lees meer oranje tweets of sneldichten en Twitterpoëzie.

Oranjebitter

Nederland-Duitsland kijken heeft één doel: het entertainment. Niet op tv, maar op Twitter. Een serenade van gejeremieer, leed(vermaak), commentaar en (te) flauwe (woord)grappen. Dat laatste was Meneer D natuurlijk debet aan. Met hoofdletter D. Een overzicht. Na wat terechte opmerkingen over het niveau van Meneer D’s tweets, besloot hij maar met wat poëzie.

  1. talendblog
    Door twee halve letterstokjes weg te poetsen, kun je van het Franse ‘eh bien’ makkelijk ‘en bier’ maken. Vast toepasselijk. #neddui
    Wed, Jun 13 2012 13:35:46
  2. talendblog
    “Wat is de sjah van Perzië?” “Nee, Van Persie is de sjaak!” #neddui
    Wed, Jun 13 2012 15:04:09
  3. talendblog
    Meneer D ziet een kevertje: “TOR!” #neddui
    Wed, Jun 13 2012 15:12:20
  4. talendblog
    De Duitsers hebben de Gomezzen geslepen. #neddui
    Wed, Jun 13 2012 15:24:21
  5. talendblog
    “Oranje aangekomen in stadion” Vandaar, Oranje is te dik en dus niet fit. http://op.nu.nl/KFweWC #neddui
    Wed, Jun 13 2012 15:32:30
  6. talendblog
    Het is nu écht tijd voor oranjebitter! #neddui
    Wed, Jun 13 2012 15:58:38
  7. frankahummels
    … Maar Nederland laat Low niet in zn hempie staan…
    Wed, Jun 13 2012 16:08:37
  8. talendblog
    Van Marwijk zit nu op hete goalen (te wachten). #neddui
    Wed, Jun 13 2012 16:16:42
  9. talendblog
    het woedde hier op Twitter / de bal smaakt oranje bitter / etaleer gebrek aan luister / over winnen tasten w’in het duitser #neddui
    Wed, Jun 13 2012 16:29:43
  10. talendblog
    # Nederlaag, o nederlaag, jij-hij bent geen kampioen #
    Wed, Jun 13 2012 16:34:13
  11. bescha
    Nederlaag, een stom woord. Dat betekent toch twee keer laag? Cc @talendblog
    Wed, Jun 13 2012 16:35:27
  12. talendblog
    @bescha er zit een dubbele gelaagdheid in nederlaag, ja
    Wed, Jun 13 2012 16:40:38
  13. talendblog
    uitgefloten / het veld is leeg / de blik is leger / de bliksemstrijd te zwaar / rimpellang onder de douche / afgespoeld #neddui
    Wed, Jun 13 2012 16:39:53
  14. HellaKuipers
    @talendblog ja, rimpellang is poëties #woordvandedag, errug mooi
    Wed, Jun 13 2012 16:41:59

Lees meer oranje posts.

Taalpost: Facebook pagina van de maand

Vandaag kreeg Meneer D op Twitter opeens een bos aan nieuwe volgers. Zonder dat er een tweet massaal was geretweet. Wat was er aan de hand?

Wat bleek: Taalpost had in haar e-mailnieuwsbrief van vandaag Meneer D’s Facebook Page als  Facebook pagina van de maand bestempeld! Meneer D is daar uiteraard erg blij mee. En met de 120+ extra vind-ik-leuks op zijn pagina.

Ho, wacht even. Wat is Taalpost? Meneer D citeert:

Taalpost is een e-mailnieuwsbrief die alle taalliefhebbers snel en goed informeert over de taalactualiteit. Taalpost is een initiatief van het Genootschap Onze Taal.

Dus erg bedankt Taalpost! En wie Taalpost nog niet volgt op Twitter of de e-mailnieuwsbrief ontvangt: zorg dat je dat wel doet. En iedereen die Meneer D nu ergens volgt in de tweetosphere, blogosphere of facebookosphere: welkom en veel plezier. En Meneer D ziet graag interactie, dus reageer en kom met je eigen taalnieuws en -gegoochel!