Hemelvaart

Uitdrukking van de dag:

“Hij ging van aardje naar Zijn Vaartje”

Rammelend

Hij was zo viriel als een half dozijn rammelende konijnen, maar wilde er geen vruchtbaarheid aan geven.

Beeldtaal: Portretrecht

Naast de eventueel flauwe woordgrap, is de grap dieper. Bovenstaande foto is de most recognized portretfoto van National Geographic ooit. Een prachtige foto. Het portretrecht is in Nederland en België strikter dan in het Verenigd Koninkrijk en de – Staten. Het meisje is na een lange speurtocht gevonden. Rijk is ze niet geworden van de foto. Net als wel meer geportretteerde mensen, waarvan de foto’s al dan niet bekend worden en de fotografen of organisaties achter hen wel het geld verdienen. Dat is natuurlijk scheef.

Sommige organisaties doen wat ze niet hoeven te doen wat portretrecht betreft. Zo was Meneer D afgelopen jaar een gedeelde winnaar in een fotowedstrijd. De organisatie besloot echter om naast de fotografen, geheel onverwacht, om de gefotografeerde ‘modellen’ op beide winnende foto’s dezelfde prijs als de fotografen te gunnen. Zo kan het dus ook.

Stil

Onderstaand gedicht Stil is de tweede helft van het huiswerk van de cursus Poëzie Schrijven voor afgelopen dinsdag. Meneer D publiceerde eerder de eerste helft van het huiswerk, het ‘verlichte’ gedicht De lichtheid van mijn genie.

Ook dit gedicht had een duidelijke opdracht en doel. Wat dat was zal Meneer D lekker niet vertellen. Lees het gedicht om het gedicht. Geen vrolijk gegrol of enige jool in dit geval. Wel weer die ene regel, de laatste toevalligerwijs, die geïnspireerd is op een gedicht van Nobelprijswinnaar Tomas Tranströmer (zie het vorige gedicht). Wel ook veel beelden en veel zelfstandige naamwoorden die naar voorwerpen verwijzen.

Meneer D is wel benieuwd wat je van het gedicht vindt, wat het met je doet (en óf het überhaupt wat doet). Laat gerust een reactie na onder de post of op Twitter.

stil

een half leeggegeten bord nog op tafel
de druppels van zijn lippen
glimmen nog na op hun fotolijst
het klapraampje geeft weer wat lucht
schoenen door elkaar op de overloop
wilde tandpastaspetters besmeuren de spiegel
ergens in de hoek ligt een tandenborstel
de slaapkamerdeur trilt nog licht na
zijn ogen heeft hij wagenwijd open
ziet niet eens de muur
het bed is koud voor een lenteavond
stilte tussen hun ruggen alweer
haar hoofdkussen koelt nu nat af
inmiddels haalt ze rustig adem
na minuten
een knip van zijn hand
de lamp lost op als een tablet in duisternis

Pharaoh

“No, I’m not swimming,” said the pharaoh while splashing around in the river.
He was obviously in denial.

De legitimering van ‘de meisje’ als containerbegrip

‘De meisje’. De laatste maanden is al genoeg gezegd over dat het lidwoord ‘het’ dreigt te verdwijnen. De meisje zal gangbaarder worden. Een grote dolk in menig taalgevoelig hart, zoals dat van Meneer D en wellicht ook in jouw taalgevoelige hart. Het meisje is zoveel leuker, frisser. Puurder. Taalpuristischer. Hoewel.

Vandaag kwam Meneer D tot inzicht. De meisje is te legitimeren. De meisje is zelfs vrouwvriendelijker. Op nrcnext.nl stond donderdag een column van Paulien Cornelisse: Verse sap. Geen vers sap, geen het verse sap. Nee, verse sap. Paulien vindt verse sap inmiddels helemaal niet meer zo krom klinken. Ze kan bijna niet wachten tot verse sap de standaard gaat worden, laat vers sap taalharteloos vallen. Oké, Meneer D heeft ook liever verse sap dan sap uit pak.Wat ons bij het volgende punt brengt.

Op Twitter ontspon zich uiteraard een hele discussie of verse sap wel of niet correct is. Sap is een het-woord. Het sap. Dus vers sap. In sommige gevallen kan de sap ook. Analoog aan ‘mag ik de zout’, kun je ook zeggen: ‘mag ik de sap’. Onze Taal geeft taaladvies in De / Het appelsap:

Het is allebei mogelijk. ‘Mag ik de appelsap?’ suggereert dat er ergens een pak, fles of kan appelsap staat, en dat de spreker die ‘verpakking met inhoud’ graag wil hebben. In ‘Mag ik het appelsap?’ gaat het om het sap zelf, de ‘stofnaam’.

De appelsap. De sap. Het kan. Als het een verpakking met inhoud betreft. Een containerbegrip; het object zit in een verpakking, container, zoals een fles, pak, doos. Of je dan zonder bepaald of onbepaald lidwoord kunt spreken van verse sap, ook al zie je het als een verpakking met inhoud, tja. Dat is een andere discussie.

Dan nu het meisje. Meisje, verkleinwoord van meid. Verkleinwoord, altijd een het-woord. De meisje kan niet, voelt niet goed, druist tegen alle taalgevoelens in. Klinkt vreemd. Maar als we bovenstaand sapvoorbeeld toepassen, dan kan het wel. De meisje wordt van oudsher voornamelijk gebruikt door van oorsprong allochtone Nederlanders (gauw nog even het woord allochtoon gebruiken, voordat het niet meer mag). Inmiddels wordt de meisje ook door autochtone jongeren in bepaalde subculturen of straattaal gebruikt. En is dat wenselijk?

Hoe passen we het sapvoorbeeld toe op de meisje? Je moet het (verouderde?) beeld van allochtone hangjongeren op een straathoek even voor je zien. Ze roepen een passerend meisje toe: “Hé! Pssst! Meisje!” Wat doen ze daar? Objectificatie van het meisje. Het meisje wordt een object, dan wel lustobject. Het gaat om het uiterlijk, haar verpakking. Hoe verwerpelijk je het toeroepgedrag ook mag vinden, daar zit wel de bron van de meisje.

Meneer D noemde al het containerbegrip. Als je van het meisje een containerbegrip maakt, dan kun je haar de meisje noemen. En daar zit hem de crux, de omslag. Het object, het meisje, in een verpakking. Je spreekt dus niet meer van het meisje als doos. Het meisje kan een doos zijn. De meisje niet. Nee, doos is alleen de verpakking. De container voor het meisje. Het meisje, het object, zit in de container. De meisje als containerbegrip, door Onze Taal gedefinieerd als verpakking met inhoud.

En dan zijn we er. Het moment dat allochtone (en na afschaffing van allochtoon dus gewone) Nederlanders een meisje de meisje noemen, vervalt de objectificatie van vrouwen. De meisje is zoveel poëtischer. Het gaat niet meer om alleen het uiterlijk, de verpakking. Het gaat om de verpakking met inhoud. Het innerlijk. Het meisje wat in die verpakking zit. Wie zij echt is.

Is dat niet een mooie legitimering van de meisje? Meisjes en vrouwen niet meer beschouwen, aanroepen en erover rappen als (lust)object, maar – met een containerbegrip – als compleet mens, innerlijk en uiterlijk.

Waren er maar meer mensen die het over de meisje hebben!

Meer opinies en taaltrends? Lees dan ook:
WTF? De gamification van onze taal?,
De Balans. Reactie op ‘Face rijmt op reet. En wat doet de regering?’

Gruwelijk rijmend toeval

Sommige dingen zijn gruwelijk rijmend toeval. Of juist niet te rijmen. Of geniaal toeval. Of volstrekte realiteit. Gruwelijke realiteit. Meneer D wordt ontmaskerd. Of zou dat teveel eer zijn in het dal der dingen?

Meneer D is flink bezig met gedichten en rijmen de laatste tijd. En associeert de apen uit hun staart met zijn oneliners en taalgoochelarij. Het laatste gedicht van Meneer D is een draak van een gedicht (volgens de docente van de cursus – Meneer D komt hier binnenkort op terug). Een gruwelijk rijm dus.

En dan. Dan krijgt Meneer D een bericht op Twitter. De sluier van de typefout valt. Doet Meneer D vallen. Van verbazing. Van het toeval. OnderDsteboven ervan.

Etty Drachten stuurde op Twitter Meneer D onderstaand screenshot toe, vergezeld van de tekst:

“Te veel gelezen van @talendblog blijkbaar”

Het taaltalenD van Roald Dahl. Roald Dahl. Meneer Dahl. Meneer D. Gruwelijke Rijmen. Draak van een gedicht. Meneer D’s talenD; taaltalenD. Het ei is rond, zoals de Mesopotamiërs plachtten (met dubbel-t, want het is ver-verleden tijd) te zeggen. Een gruwelijk toeval – of niet? – aan het licht gekomen door een verschrijving van taaltalent door de recensent uitgesproken betreffende sprookjes. Geen woester woorden. Als een vermoorde Letterlaaf uit de Efteling. De gruwelijke realiteit die hier neerdahlt vanuit de Wörterbergen en zich uitstrekt over het Nederdietse Ziddertaal.

Het bleef even stil in het dal.

Etty, Meneer D’s dank is duizenDmaal groot!

(en hop, nu allemaal Etty Drachten volgen op Twitter!)

Graphical language: Burj Al Ar-Ape

Imagine Peter Jackson was to decide that King Kong would feel the necessity to swap New York for Dubai, then you’d end up with a nice fonetic graphical joke. Just imagine.

(Also see the Dutch version of this image)

Wezenloos

De nieuwe directeur van het weeshuis zag de onverwacht grote hoeveelheid kinderen op de binnenplaats en schrok zich letterlijk wezenloos. Toen dacht hij bij zichzelf: “Zo, opgeruimd staat netjes.”

Actualiteit: ‘Overheid moet term allochtoon niet meer gebruiken’

Nieuws: ‘Overheid moet term allochtoon niet meer gebruiken’

Meneer D belt 0900-8002:
“Bij de volgende allochtoon is het elf uur en 55 minuten precies… TUUUT”

De lichtheid van mijn genie

Zoals je bij het vorige gedicht, De Ontdichting, hebt kunnen lezen, volgt Meneer D momenteel een cursus Poëzie Schrijven. Bij Parnassos, van Ellen Deckwitz. Een cursus met genoeg huiswerk. Want van alleen luisteren leer je niets.

Dat betekent, dat naast het opzoeken, uitzoeken, lezen en analyseren van gedichten, Meneer D ook zelf de nodige gedichten zal moeten schrijven. Aangezien Meneer D weinig schroom kent met het publiceren van zijn woordenwarren, zul je die gedichten ook hier aantreffen. Een blog behoeft vulling, als ware het een kerstkalkoen.

De huiswerkopdrachten kennen uiteraard een specifiek doel en opdracht. De laatste regel van het gedicht is een variatie op de eerste strofe het gedicht Het paar van Tomas Tranströmer, de winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur 2011. Dat bepaalt de richting van het gedicht natuurlijk ten dele. Dat zal Meneer D niet verklappen. Je moet de gedichten maar an sich as is beschouwen. Des te leuker. Dan weet je niet of Meneer D iets geforceerd doet, bewust de tenen kromt, ontroerend mooi schrijft of dat het ontroeren al een gegeven was.

Bij onderstaand gedicht wil Meneer D nog wel even opmerken, dat hij een van de weinige bèta’s is die deze cursus ooit gevolgd heeft. Meneer D laat dat middels dit gedicht wel ietwat merken. Daarnaast. Heerlijk strooien met dubbele of drievoudige verwijzingen naar een stuk of vier thema’s.

De lichtheid van mijn genie

Een helder moment, het licht gaat me op
Het Lumen van die dag, van vandaag
Een chemisch gedacht’-experiment
De synapsen vuren als slijptollende vonken

O, mijn genie, mijn brille
De post-renaissance van mijn verlichte ideeën
Doet me over het complete spectrum gloeien
Als een tl-buis van de aars tot de amygdala

De kronkels ontvouwen zich met gebruis
Één met het schroefdraadschuim rond mijn lippen
Het waarachtig huis van mijn koortsige concepten
Geeft draai aan peren als ook appels

De geestelijke ganzenveer inkt dikke pillen neer
Ik proef ze en ik slik ze
Als exciterend wolfraam
Dat straalt door het gewelfde glas

De trechter convergeert eerst fragiele flarden
Denkraamt de entropische war tot vaste vorm
Sterker dan de zon, nee, Zonnekoning
Denkgolft de fotonenstroom

De spanning doet me bijna knappen
Zoveel energie is uit dit cranium ontsnapt
Terwijl de sintels en de stoppen springen
Word ik langzaamaan wat stil

De nachtkaars flakkert een hap naar lucht
Een dovende aai over de bol
Geagiteerde neuronen komen eindelijk tot rust
De lamp lost op als een tablet in duisternis

Lak

Het leek of hij er lak aan had,  maar het bleek een vlaag van verstandsverbeitsering.

Beeldtaal: Burj Al Ar-aap

Stel dat Peter Jackson zou besluiten dat King Kong maar eens New York moet verruilen voor Dubai, dan kreeg je een mooie fonetische beeldgrap. Stel hè.

De Ontdichting

Eindelijk. Het is Meneer D eindelijk gelukt. Na diverse pogingen – Utrechts Centrum voor de Kunsten begin dit jaar, Parnassos in februari, uitstel, misverstanden en algehele malheur – is het gelukt.

Meneer D volgt een cursus Poëzie Schrijven.

Bij Parnassos in Utrecht. Sinds afgelopen dinsdag. De docente is Ellen Deckwitz. Ze is dichteres, Nederlands Kampioen Poetry Slam 2009 en voor dit jaar genomineerd voor de C. Buddingh’-prijs. Je zou denken dat ze er wat vanaf weet. Dus kan Meneer D een en ander over dichten leren. Want aan zijn poëzie schort nog meer dan genoeg (klik op de individuele posts om het leesbaar met beoogde opmaak te zien).

Wat is er te leren? De discussie beslechten over vorm versus inhoud misschien? Meneer D betoogde al over klassiek eindrijm, wat goede poëzie beoogt en wat poëzie niet slecht maakt; zie lijmrijm versus rijmlijm. Meneer D wil verder evolueren met zijn poëtische imborst, kennis en repertoire. Van versjes en grappig rijm tot uiteindelijk Echte Poëzie. Want dat is het doel. Uiteindelijk.

Voor de eerste les heeft Meneer D onderstaand gedicht geschreven. Een gedicht dat geen gedicht is. Dat was de bedoeling. Het is uiteraard wel een gedicht – een slecht gedicht, maar wel een gedicht. Kijk maar naar de vorm en stijl. Ergo Meneer D heeft hopeloos gefaald. Wat Meneer D edoch echter wel betracht heeft is het met jambevoeten treden van zovele vermeende dichtregels, als die er al zijn. Geen consistente structuur, al het rijm is krom, het metrum verkracht, overdreven alliteratie, geen boodschap of emotie evokeren. En nog meer. N.B in het gedicht is de verwijzing ‘reinste kloten’ is natuurlijk wél diep dichterlijk. Verwijst naar de eerder in het gedicht genoemde limonade en klinkt bijna als de smaak reine claude. Meneer D wilde het maar even gezegd hebben.

Awel.
Als het slecht is: dat was helemaal de bedoeling.
Als het nog ergens op lijkt: sorry. Echt. Sorry.

De Ontdichting

Hij was er helemaal klaar mee
Als was hij een gammele gameet
Zat hij daar te jambe-tampen tot overmaat van ramp met lange zinnen, bijzinnen, buiten zinnen
en een metrum van lik me Vestdijk, nog geen hermetisch embryo waardig, hé.
Dus zichzelf maar wat beschimpen.

Met zwart zeikende zwakke zeurkus
Pogen het te klaren als een ochtendmerel
Op zoek naar zijn eerste versregel

Voor de cursus.

Hallo zeg, een gedicht dat geen gedicht is.
Lekker alles fout doen. Of on-lees-baar-aan-een-schrij-ven-als-dat-zou-hel-pen.
Op zoek naar de juiste woordkneus de woorden overstelpen
met afzicht is
dat waarvoor hij gezwicht is? Drama dat is te licht?
De strofe afgekloven
tot zijn tenen kromden en vuisten balden
Om zijn balpen.
Eigenlijk toetsenbord, maar dat rijmt gans niet. O shit – !

Eindeloos gewauwel, maar wil de lezer misschien geraakt worden?
Het gevoel ergo prikkelen met clichés over spirituele
verstilling, vijf keer een regel beginnen met ‘Ooit’ en
dan denken dat het diep is?

De grabbeltoon die hij aanslaat
op het toetsenbord – lijkt net een komische façade.
Een farce met limonade.
Het lijkt zoet, maar het is je reinste kloten,
omdat hij, de ondichter, onverdroten blijft verscholen.

Zelf beweegt hij niet. Onbewogen van buiten en van binnen;
alleen zijn vingers voelen de warmte
van de zoemende harde schijf.
Die schreeuwt nog het hardst.

Dodenherdenking

In de dierentuin gaan vandaag zelfs de staartjes halfstok.

(Lees meer 4 mei en dodenherdenking posts)

Trekker. Een gedicht in 2 fases.

Trekker. Een gedicht in 2 fases.

Hij haalde de trekker over

.

.

.

.

de natte douchetegels.

Six Word Story – XXX

“Drijfveren?! Een ÉÉND heeft pas drijfveren!”

(Zie ook: Beeldtaal: Veerboot)

Spam

De meningen over spam zijn verdeeld. Tja. Over smac valt niet te twisten.

(Lees ook: Zeg niet… VII)

Monnik

De devoot vastende monnik legde zijn eet af.

(Lees ook: Beieren voor Boeddha)

Anti-oranje

Als je anti-oranje bent, moet je vandaag gewoon in ‘t paars rond gaan lopen.

(Lees meer Koninginnedag-posts.)